مصاحبه با هنرمند رقص آذربایجانی و سرپرست گروه “قارتال قوشاچای”

رقص آذربایجانی یکی از ریشه دارترین رقص‌های فولکلوریک در جهان است. ریشه اصلی پیدایش آن از باورهای دینی و آئینی و مبارزات مردم ترک و سایر اقوام ساکن آذربایجان علیه متجاوزان به سرزمینشان سرچشمه می‌گیرد. در این رقص تمام عناصر پرستش از جمله پرستش خدای یکتا و دیدگاه‌های عمیق به محیط و عناصر چهارگانه آب، آتش، باد، و خاک دیده می‌شود.

در این زمینه و جهت معرفی فعالان این عرصه در سطح منطقه، مصاحبه‌ای ترتیب داده‌ایم با بهزاد خدابنده‌لو هنرمند رقص آذربایجانی اهل روستای “قیرمیزی خلفه”.

بهزاد خدابنده‌لو، هنرمند رقص آذربایجانی

اوجاق: سلام بهزاد جان خودتان را بیشتر برای ما و خوانندگان اوجاق معرفی کنید
با سلام خدمت شما و تمام خوانندگان سایت اوجاق بخصوص جوانان شهر چهاربرج. من بهزاد خدابنده‌لو هستم. در سال 1368 در روستای “قیرمیزی خلفه” (قرمز خلیفه) میاندوآب به دنیا آمده‌ام. من فرزند بزرگ خانواده هستم و از سن 18 سالگی به همراه پدر، مادر و دو خواهرم به میاندوآب آمده‌ایم و تا به امروز در این شهر زندگی می‌کنیم.

اوجاق: چه چیزی باعث شد که به رقص آذربایجانی علاقمند شوید؟
من از کودکی علاقه و تعصب خاصی به فرهنگ و ایل و طایفه خودم داشتم. در روستای ما دو طایفه بزرگ وجود دارد که نام یکی از آنها “آغ آتلی” و نام دیگری “قره آتلی” می باشد. ما جزء طایفه آغ آتلی محسوب می‌شویم. عموها و بزرگان خانواده‌ام از روی شوخی به من قره آتلی می‌گفتند که من شدیدا ناراحت می‌شدم و به حرف آنها واکنش نشان می‌دادم. کمی بزرگتر که شدم دایره علاقه و شناخت من وسیع‌تر شد و فرهنگ غنی و اصیل آذربایجانمان را فرا گرفتم و تفاوت خرده فرهنگهای آن را درک کردم. یک روز در عروسیِ پسر عمویم رضا، دو نفر که از دوستانِ پسر عمویم بودند رقص بسیار زیبایی انجام دادند. من اولین بار بود که رقص آذربایجانی را می دیدم و همین کافی بود که مرا تحت تاثیر قرار دهد. من چنان از این رقص خوشم آمد که تصمیم گرفتم آن را یاد بگیرم.

اوجاق: برای این کار و یاد گیری رقص آذربایجانی چه اقداماتی انجام دادید؟
من مرتبا فیلم رقص آن دو نفر را که در عروسی پسر عمویم رقصیده بودند تماشا می‌کردم و حرکات آنها را تقلید می‌نمودم تا اینکه در سال 1388 توسط یکی از دوستانم دو نفر ازگروه “قره پاپاق سولدوز” (نقده) به میاندوآب آمدند که طی چندین جلسه توانستم تا حدودی رقص آذربایجانی را از آنها یاد بگیرم.

اوجاق: بعد از اینکه این رقص را یاد گرفتید آیا فعالیتهای دیگری در این زمینه انجام دادید؟
بله. من به همراه تعدادی از دوستانم که آنها نیز علاقه زیادی به رقص آذربایجانی داشتند لباس سنتی آذربایجانی تهیه کردیم و یک گروه رقص به نام “قارتال قوشاچای” تشکیل دادیم. ما به همراه اعضای گروه در سردخانه یکی از دوستان و در شرایطی بسیار سخت تمرین می‌کردیم تا اینکه توانستیم به هماهنگی های لازم برای اجرای گروهی دست بیابیم. لازم به گفتن است ما چند نمونه رقص گروهی در عروسی‌های دوستانمان در شهر چهاربرج داشته‌ایم که با استقبال خیلی خوبی مواجه شده است.

اوجاق: در زمینه آموزش این رقص برای همشهریان و کسانی که علاقمند به یادگیری رقص آذربایجانی هستند چه اقداماتی داشته‌اید؟ اگر کسی بخواهد این رقص را یاد بگیرد به او آموزش می‌دهید؟
بله،  اصلا یکی از اهداف من این است که بتوانم برای حفظ فرهنگ و آداب و رسوم دیارم این رقص را به همه یاد بدهم و در این راه شاگردان زیادی از شهرهای تکاب، شاهین دژ، چهاربرج، بناب، ملکان، و خود میاندوآب و روستاهای اطراف آن داشته‌ام. اغلب با هزینه خودم به این شهرها سفر کرده‌ام تا دِینم را به از بین نرفتن فرهنگ و آداب و رسومم ادا کنم. الان هم هر کسی بخواهد من به صورت خصوصی می‌توانم این رقص را به وی آموزش دهم.

اوجاق: چرا خصوصی؟ یعنی منظورم این است که چرا در یک مرکز و آموزشگاه هنری اقدام به برپایی کلاس رقص نمی کنید؟
چون برای این کار مجوز نمی‌دهند. من چندین بار برای گرفتن مجوز فعالیت هنری در قالب یک آموزشگاه رقص به اداره ارشاد میاندوآب مراجعه کرده‌ام ولی هر بار از مسئولین جواب سربالا شنیده‌ام. جالب است که در یکی از مراجعاتم به اداره ارشاد میاندوآب به من گفتند که برای این کار بایستی مجوز حرکات موزون ورزشی بگیری! که این ادعا با فلسفه فرهنگی و معنوی که رقص آذربایجانی دارد همخوان نیست.

اوجاق: به نظر شما ریشه این نوع رفتارهای متضاد و جبهه گیری‌ها در کجاست؟
دلیل این نوع رفتارها به خاطر این است که عده‌ای از مسئولین دیدگاه سیاسی نسبت به برخی مسائل فرهنگی از جمله رقص آذربایجانی دارند. این دیدگاه به دور از انصاف و منطق می‌باشد. ما هم به مانند دیگر اقوام مانند کرد، لر، بلوچ و … می‌خواهیم در قالب فرهنگ و لباس و رقص مخصوص خودمان نشان داده شویم.

اوجاق: تنوع رقص آذربایجانی به چه میزان است و ما کلا چند نوع رقص آذربایجانی داریم؟
رقص آذربایجانی یکی از متنوع ترین رقصهای جهان است. انواع و اقسام حرکات مختلف را شامل می شود. ما، هم برای خانم‌ها و هم برای آقایان رقص مخصوص به خود داریم. همچنین رقص گروهی (یاللی) نیز یکی از شاخه های مهم و متنوع رقص آذربایجانی است. تعداد و تنوع رقص آذربایجانی آنقدر زیاد است که دقیقا نمی‌توانم بگویم به چه میزان است. ولی از مشهورترین رقص های آذربایجانی می توان موارد زیر را نام برد:
رقص ساری گلین – قایتاغی – لئزگی – افسانه رقصی – چوبان اویونو – یارالی اووچو – آسما کسمه – آلچا گولو – سمنی رقصی -واغزالی – کئچی ممه‌سی – قیزلار بولاغی -تَرَکَمه – انواع یاللی – چال پاپاق – تامارا – شاه‌سئون – قازاغی – پهلوانی -اوزون دره – …

اوجاق: تفاوت این رقص ها در چیست؟
تفاوتشان جدا از حرکات متفاوتی که دارند، بیشتر در پیامی است که مخابره می‌کنند. تفاوت در فلسفه و ریشه شکل گیری هر یک از آنهاست. برای مثال رقص ساری گلین ریشه در باورهای معنوی و آئینی مردم ترک دارد و این باور و اعتقاد خاص را می‌خواهد نمایش دهد. یا رقص لئزگی ریشه در مبارزات و قهرمانی های مردم آذربایجان در مقابل تجاوز بیگانگان دارد.

اوجاق: علاقه شما به کدام  نوع رقص بیشتراست؟
من عاشق رقص ساری گلین هستم.

اوجاق: آیا این علاقه شما دلیل خاصی دارد؟
بله. چون در رقص ساری گلین مفاهیم عمیق عشق، الهیات، معنویات و تکریم محیط زیست وجود دارد. البته ایفای این رقص هم بسیار مشکل است. چرا که بایستی از اعماق وجودت حرکات آن را لمس کنی و به قول مولانا جوشش قلبی می‌خواهد. در بسیاری از مراسمات که آمادگی روحی نداشتم با این که تمام حرکات این رقص را می‌دانم ولی نتوانسته‌ام آنرا ایفا کنم.

اوجاق: بهزاد جان از وقتی که در اختیار سایت اوجاق قرار دادید سپاسگذاریم. اگر حرف پایانی دارید برای خوانندگانمان بفرمایید
خواهش می‌کنم. من هم از شما تشکر میکنم. دوست دارم در صورت امکان در شهر چهاربرج برای علاقه‌مندان کلاس رقص برگزار کنم. انشالله با کمک‌های دوستان این مهم عملی شود.